İRFAN DONAT
Küresel besin fiyatlarında yükseliş Haziran ayından sonra Temmuz’da da devam etti.
FAO Besin Fiyat Endeksi (FFPI), Temmuz’da 130,1 puana çıkarak Haziran’a nazaran yüzde 1,6 artış kaydetti. Böylelikle endeks, geçen yılın birebir periyoduna nazaran yüzde 7,6 yükselmiş olsa da Mart 2022’deki rekor düzeyinin hâlâ yüzde 18,8 altında bulunuyor.
Endeksteki artışa, bilhassa et ve bitkisel yağ fiyatlarındaki güçlü yükselişler öncülük ederken; tahıl, süt eserleri ve şeker fiyatlarında ise düşüş yaşandı.
Bitkisel yağ fiyatlarında 3 yılın zirvesi
FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, Temmuz’da aylık bazda yüzde 7,1 artarak 166,8 puan ile son üç yılın en yüksek düzeyine ulaştı. Palm, soya ve ayçiçek yağı fiyatlarındaki artış, kolza (kanola) yağı fiyatlarındaki düşüşü ziyadesiyle telafi etti. Palm yağı fiyatlarındaki yükseliş, güçlü global ithalat talebi ve başka yağlara kıyasla artan fiyat avantajından kaynaklandı. Soya yağı fiyatları ise Amerika kıtasında biyoyakıt bölümünden gelen talep beklentileriyle, ayçiçek yağı fiyatları ise Karadeniz bölgesinde dönemin daralan arzıyla desteklendi.
Et fiyatlarında tüm vakitlerin rekoru
FAO Et Fiyat Endeksi, Temmuz’da yüzde 1,2 artışla 127,3 puana çıkarak tarihi tepesini gördü. Bilhassa sığır ve koyun eti fiyatlarındaki sert yükseliş ve kümes hayvanı etindeki hafif artış, genel endeksi üst taşıdı. Avustralya, Brezilya, Çin ve ABD’den gelen güçlü talep, ihracat arzını aştı ve sığır eti fiyatlarını rekor düzeye taşıdı. Koyun eti fiyatları da Okyanusya’dan sonlu arz ve yüksek talep nedeniyle üst üste dördüncü ay yükseldi.
Tahıl fiyatlarında gerileme
FAO Tahıl Fiyat Endeksi, Temmuz’da yüzde 0,8 düşerek 106,5 puana geriledi. Bu düşüşte, Kuzey Yarımküre’de devam eden kışlık buğday hasadının yarattığı bol arz tesirli oldu. Fakat Kuzey Amerika’daki baharlık buğday şartlarının zayıf seyretmesi, Avrupa ve Karadeniz bölgesinde üreticilerin satışta isteksiz davranması fiyat düşüşünü sınırladı. Mısır fiyatları da üretici satışlarının yavaş olması ve Doğu Avrupa ile Ukrayna’daki kurak hava nedeniyle dayanak buldu.
Buna rağmen, FAO Pirinç Fiyat Endeksi yüzde 1,8 geriledi.
Süt eserlerinde yataya yakın seyir hakim
FAO Süt Eserleri Fiyat Endeksi, Temmuz’da yüzde 0,1 düşerek 155,3 puana indi. Bu, Nisan 2024’ten bu yana görülen birinci düşüş oldu. Tereyağı ve süt tozu fiyatlarındaki gerileme, Asya ve Yakın Doğu’dan gelen talep sayesinde artan peynir fiyatlarıyla kısmen dengelendi.
Şeker fiyatlarında düşüş sürüyor
FAO Şeker Fiyat Endeksi, Temmuz’da yüzde 0,2 gerileyerek 103,3 puan oldu. Böylelikle endeks üst üste beşinci ay düşüş kaydetti. Hindistan ve Tayland’da beklenen yüksek üretim ile Brezilya’daki elverişli hava şartları fiyatları baskılarken, global talepteki toparlanma düşüşü sınırladı.
