ABD’de mecburî harcama kalemlerinden olan besin eserleri, halk için artık sırf beslenme değil tıpkı vakitte ekonomik gerilim kaynağına dönüştü.
Forbes’un haberine nazaran, Amerikalı yetişkinlerin neredeyse yüzde 90’ı market alışverişi maliyetleri konusunda kendisini gerilimli hissediyor. Bilhassa kümes hayvanları, kıyma ve yumurta üzere temel besinlerde büyük fiyat artışları yaşanıyor.
Market Fiyatları Halkın Gündeminde Birinci Sırada
Associated Press-NORC kamuoyu araştırma merkezinin bilgilerine nazaran, halkın yüzde 53’ü market fiyatlarını “büyük gerilim kaynağı” olarak nitelendirirken, yüzde 33’lük bir kesim ise daha az bir gerilim kaynağı olarak görüyor.
Ankette belirtilen öteki tüm finansal tasalara kıyasla beşerler market fiyatları konusunda çok daha kaygılı gözüküyor. Lakin, iştirakçilerin yarısından fazlası birebir vakitte maaşları, konut maliyetleri, tasarrufları, kredi kartı borçları ve sıhhat sigortası maliyetleri konusunda en azından biraz gerilimli olduklarını da belirtiyor.
ABD’de açıklanan son Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) datalarına nazaran, besin fiyatlarında yıllık artış yüzde 3 ile genel enflasyon oranı olan yüzde 2,7’nin üzerinde gerçekleşti. Besin fiyatları son 12 ayda yüzde 3 arttı. Market alışverişleri yüzde 2.4, restoranlarda ise yüzde 3.8 oranında zamlandı.
Son datalara nazaran, et, kümes hayvanları, balık ve yumurta fiyatları yüzde 5.6 arttı. Yumurta fiyatlarında ise yüzde 27.3 üzere dramatik yükseliş dikkat çekti. Alkolsüz içecek fiyatları yüzde 4.4; meyve-sebze fiyatı yüzde 0.7; tahıllar ve süt eserleri fiyatları ise yüzde 0.9 arttı.
Araştırma sonucuna nazaran, vatandaşın market alışverişinden sonra en büyük gerilim kaynakları sırasıyla konut maliyeti (yüzde 47), tasarruf yetersizliği (yüzde 43), maaşlar (yüzde 43) ve sıhhat harcamaları (yüzde 42) oldu.
Enflasyon Tesiri En Çok Tavuk ve Yumurtada
NBC News’e nazaran Temmuz 2024’ten Temmuz 2025’e kadarki bir yıllık süreçte tavuk göğsü fiyatı pound (453.59 gram) başına 81 cent arttı. Tıpkı devirde kıyma fiyatı pound (453.59 gram) başına 67 cent zamlandı ve yumurta fiyatı ise düzine başına 64 cent arttı. Bilhassa yumurtada yıllık yüzde 27.3’lük artış, tek başına besin enflasyonunun sembolü haline geldi.
Bu datalar, bilhassa hayvansal protein içeren besin kalemlerinin hanehalkı bütçesindeki yükünü artırdığını net biçimde ortaya koyuyor.
Yale Üniversitesi Bütçe Laboratuvarı, yeni gümrük tarifelerinin tesiriyle besin fiyatlarının yaklaşık yüzde 3 ek artış gösterebileceğini öngörüyor. Bilhassa taze meyve ve sebzelerde fiyatların birinci evrede yüzde 7’ye kadar sıçraması, akabinde uzun vadede yüzde 3,6 düzeyinde dengelenmesi bekleniyor. İşlenmiş pirinç ise uzun vadede yüzde 10,2 daha değerliye mal olabilir. Başka zamlanması öngörülen kalemler ortasında içecekler, tahıllar, şeker, et ve süt eserleri bulunuyor. Yurtdışından ithal edilen market eserlerine ise ek gümrük vergileri uygulanması kelam konusu.
ABD’nin 2024 yılında ithal ettiği 221 milyar dolarlık besin eserinin yaklaşık yüzde 62’si şu 5 ülkeden gerçekleşti: “Meksika, Kanada, Avrupa Birliği, Brezilya ve Çin.” Uzmanlar, bu ülkelerle bağlı tarife kararlarının direkt market fiyatlarına yansıyacak nitelikte olduğuna dikkat çekiyor.
Hatırlanacağı üzere ABD idaresi, Meksika’ya uygulanacak yeni tarifeleri 90 gün mühletle askıya aldı. Avrupa Birliği eserleri için yüzde 15 bir gümrük tarifesi kararlaştırılırken, Kanada’dan USMCA (Amerika Birleşik Devletleri-Meksika-Kanada Anlaşması) kapsamı dışında gelen eserler için oran yüzde 25’ten yüzde 35’e çıkarıldı. Çin’den yapılan ithalata uygulanan ortalama tarife şu anda yüzde 55 düzeyinde iken Brezilya için ise yüzde 50’ye kadar çıkabilecek ek tarifeler gündemde.
