İRFAN DONAT
TÜSEDAD, hesaplama metodunu revize ederek Ekim ayına ait çiğ süt üretim maliyetini açıkladı.
Güncel yem ve öteki tüm sarfiyatların ve gelirlerin (buzağı ve hamile düve satışı+ süt prim takviyesi + buzağı prim desteği) dikkate alındığı hesaplama metoduna nazaran, Ekim ayı 1 litre sıcak çiğ süt üretim maliyeti 23,09 TL/litre olarak açıklanırken, 1 litre çiğ sütün soğutma bedeli 0,70 TL/litre olarak kabul edildiğinde soğutulmuş çiğ süt maliyetinin 23,79 TL/litre olduğu kaydedildi.
Yeni hesaplamada, hizmet bedeli denilen çiğ sütün toplanıp fabrikaya nakliyesi, uzaklıklara nazaran değişiklik gösterebileceğinden ötürü kullanılmadı.
TÜSEDAD maliyet komitesi; 100 baş sağmal kapasitesine sahip bir işletmeyi baz alıp, günde ortalama 30 litre süt veren bir çiftlik için maliyet hesapladığını bildirdi. Maliyet programı farklı sürü büyüklükleri ve süt randımanları için de hesaplama yapılacak halde hazırlanırken, her sürü büyüklüğü ve farklı randıman seviyeleri için de hesaplama yapılabildiği kaydedildi. Tıpkı formda, çalışan işçi sayısı ve hizmet alımlarının da sürü büyüklüğüne nazaran belirlendiği bilgisi paylaşıldı.
Güncellenen maliyet hesaplama yolunun evvelki çalışmalardan farklı olarak şu temel iyileştirmeleri içerdiği kaydedildi:
• Desteklemelerin dahil edilmesi: Bölüm temsilcilerinin teklifleri dikkate alınarak, üreticilerin aldığı çiğ süt primi ve buzağı desteklemelerinin maliyet üzerindeki tesiri de formülasyona eklenmiştir.
• Döviz bazlı tahliller: Maliyetlerin memleketler arası karşılaştırmalarda daha manalı hale gelmesi emeliyle, hesaplamalar dolar bazında da yapılmıştır.
• Genişletilmiş data seti: Saha bilgileri ve piyasa fiyat hareketlerinin birlikte değerlendirildiği daha da güçlü bir data tabanı oluşturulmuştur.
• Modelin hassasiyetinin arttırılması: Girdi maliyetlerindeki süratli değişimlerin daha sağlıklı takip edilebilmesi için formülasyonun algoritmik yapısı güncellenmiştir.
TÜSEDAD tarafından yapılan açıklamada, “Türkiye’de çiğ süt üretim maliyetlerini daha gerçek, yeni ve şeffaf biçimde ortaya koymak hedefiyle uzun müddettir yürüttüğümüz çalışmamızı kapsamlı bir formda yeniledik. Bu güncellemeyle bölümün gereksinimlerine daha âlâ karşılık veren, kapsayıcı ve gerçekçi bir maliyet hesaplama modeli oluşturmayı hedefledik. Şubat 2025’e kadar tertipli olarak duyurduğumuz 1 litre çiğ süt üretim maliyeti hesaplama metodumuz, dal paydaşlarımızdan gelen görüş ve katkılar doğrultusunda tekrar değerlendirildi. Yapılan toplantılar, teknik tahliller ve ortak akıl süreçleri sonucunda metodolojimizi şimdiki üretim şartlarını daha gerçek yansıtan, kapsamlı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturduk. Bu süreci de ‘değişmeyen tek şey değişimin kendisidir’ anlayışıyla ele alarak, tüm paydaşların itimatla referans alabileceği sağlam bir kıymetlendirme yeri oluşturmayı amaçladık” denildi.
Söz konusu bütüncül yaklaşım sayesinde dal için daha gerçekçi, daha şeffaf ve karşılaştırılabilir bir çiğ süt maliyet göstergesi sunduklarını kaydeden TÜSEDAD İdaresi, “Geliştirme sürecinin tamamlanmasının akabinde —ve her vakit olduğu üzere yeni tekliflere açık olduğumuzu vurgulayarak— bu aydan itibaren 1 litre çiğ süt üretim maliyetini sistemli olarak tekrar kamuoyuyla paylaşmaya başlıyoruz” sözlerine yer verdi.
