İRFAN DONAT
Haziran 2018’de kurulan Türkiye Eser İhtisas Borsası (TÜRİB) ELÜS piyasasında 2025 yılı süreç hacmi 123,6 milyar TL’ye çıkarken, süreç ölçüsü ise 9,9 milyon ton olarak gerçekleşti.
Piyasanın 6,5 yıllık faaliyet periyodunda 57,3 milyon ton eserin el değiştirirke, toplam süreç hacmi 372,2 milyar TL oldu.
TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali, 2024 yılında 3,45 milyar TL olarak kaydedilen günlük süreç hacmi rekorunun 7 Ağustos 2025 tarihinde 5,46 milyar TL’ye yükseldiğini belirterek, “İşlem hacmine nazaran sırasıyla buğday, mısır, arpa olmak üzere Antep fıstığı, baklagiller, fındık, kuru kayısı, pamuk, zeytin ve yağlı tohum dahil 15 farklı eseri temsil eden ELÜS’ler süreç gördü” dedi.
Ticaret Bakanlığı’nın kalite kriterlerini yayımlaması sonrasında kuru üzüm de TÜRİB’de süreç görebilecek eser yelpazesine eklendi.
TÜRİB’de süreç gören eserlerin saklandığı, eser borsacılığının ve besin arz güvenliğinin temel direği olan 265 lisanslı depo işletmesi 54 vilayet, 165 ilçe, 363 farklı lokasyonda 14 milyon ton üzeri saklama kapasitesi ile hizmet veriyor.
TÜRİB faaliyete geçtiğinde 4 milyon ton civarı olan saklama kapasitesi 3 katın üzerinde artarak, Türkiye hububat rekoltesinin yaklaşık yüzde 37’sini saklama kapasitesine ulaştı. Orta vadede bu kapasitenin 18 milyon tona ulaşması hedefleniyor.
TÜRİB Buğday Ekmeklik Endeksi yıllık %29,61 artış kaydetti
TÜRİB Buğday Ekmeklik Endeksi 2025 kapanış bedeli 6.665,00 olup, yüzde 29,61 artışla 2025 yılını kapattı. Birebir periyotta arpa endeksinde artış yüzde 51,90 olurken, mısır endeksinde yükseliş yüzde 30,77 düzeyinde gerçekleşti.
2025’te atılan adımlar
TÜRİB Ar-Ge Merkezi tarafından yürütülen TÜRİB Teknolojik Dönüşüm Projesi kapsamında, TÜRİB öz kaynakları ile geliştirilen yerli ve ulusal borsacılık tahlili olan TÜRİB Süreç Sistemi (TÜRİS) 13 Ocak 2025 tarihinde devreye alındı.
TÜRİS’e, 7 Ürün Piyasası Aracı Kurumu (ÜPAK), 11 takas ve saklama hizmeti veren kuruluş, 3 bilgi dağıtım şirketi ve takas, risk, teminat ve temerrüt idaresi hizmetleri için İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. ve elektronik kayıt kuruluşu olarak Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. entegre edildi.
TÜBİTAK’ın “1005-Ulusal Yeni Fikirler ve Eserler Araştırma Dayanak Programı” kapsamında desteklenen Yapay Zekâ Takviyeli Piyasa Nezaret Projesi tamamlandı. Algoritmik Tespit ve İzleme Platformu (ATİP) aracılı sisteme entegre edildi.
2026’da devreye alınacak
Ticaret Bakanlığı’nın 2025 yılında faaliyet müsaadesi verdiği antrepolardaki tarım eserlerinin süreç göreceği Memleketler arası Eser Piyasası’nın 2026 yılı birinci çeyreğinde devreye alınması planlanıyor.
Bakanlığın faaliyet müsaadesi verdiği gümrük antrepolarındaki tarım eserlerinin Borsada kote edilerek USD ve EUR cinsinden süreç göreceği piyasa için geliştirme ve mevzuat çalışmaları 2025 yılında son etaba getirildi.
TÜRİS’e entegre edilecek ve 2026 yılı ikinci yarısında devreye alınması planlanan Vadeli Süreç Piyasası için teknik altyapı ve mevzuat çalışmaları devam ediyor. Bu piyasada ELÜS ve ELÜS süreç fiyatları üzerinden hesaplanan TÜRİB Ziraî Eser Fiyat Endeksleri ve Göstergeleri üzerine vadeli süreç mukaveleleri süreç görecek. Öte yandna piyasa izleme ve nezareti için ATİP’in Vadeli Süreç Piyasasına entegre edilmesi çalışmaları devam ediyor.
Katılım finansına uygun elektronik eser senedi (ELÜS) ticareti ile kısa vadeli fon teminine yönelik TÜRİB Teverruk Piyasasının da 2026 yılı içerisinde devreye alınması planlanırken, faaliyete geçirilmesi için mali mevzuat muhtaçlığına yönelik çalışmalar sürdürülüyor.
