Climate Central’ın 2021-2025 devrini kapsayan yeni tahliline nazaran, kahve bitkisinin “zarar eşiği” kabul edilen 30°C üzerindeki gün sayısı artarken, bu tablo en sert biçimde küçük ölçekli üreticileri etkiliyor.
Analize nazaran, sıcaklıklar 30°C’nin üstüne çıktığında kahve bitkisi ısı gerilimi yaşıyor. Bu durum randımanı azaltabiliyor, çekirdek kalitesini olumsuz etkileyebiliyor ve bitkinin hastalıklara karşı kırılganlığını artırabiliyor. Rapor, bu tesirlerin toplamda kahvenin arzını ve kalitesini düşürerek global fiyatları üst iten bir düzenek yarattığını vurguluyor.
Küresel arzın yüzde 75’i beş ülkede
Brezilya, Vietnam, Kolombiya, Etiyopya ve Endonezya; global kahve arzının yaklaşık yüzde 75’ini sağlıyor. Rapora nazaran, bu beş ülke artık ortalama olarak yılda 144 günden fazla “kahveye ziyan veren sıcak” şartlar yaşıyor. Tahlil, iklim değişikliğinin tesiri olmasaydı, bu çeşit sıcak günlerin yılda yaklaşık 57 gün daha az olacağını hesaplıyor.
Sıcaklık artışının yanı sıra yağış tertibindeki değişim de kahve üretimini sıkıştırıyor. Rapor, kahve bitkisi için sistemli ve kâfi yağışın kaide olduğunu; yıllık yağışın 59-79 inç aralığında olmasının “optimal” kabul edildiğini belirtiyor. Kuraklıkların hasadı düşürebildiği vurgulanırken, Brezilya’daki 2023 kuraklığı da son periyottaki kahve fiyat artışlarıyla ilişkilendiriliyor.
Zararlı ve hastalık riski yükseliyor
İklim değişikliğinin sıcaklık ve yağış desenlerini değiştirmesi, ziyanlı ve hastalık baskısını da büyütebiliyor. Raporda kahve yaprak pası ve kahve meyve kurdu üzere etmenlerin üretim ölçüsü ve kalite üzerinde belirleyici olabildiği; değişen iklim şartlarının bu risklerin yayılımını ve idaresini etkileyebileceği tabir ediliyor.
Küresel üretimin yüzde 80’i küçük çiftçiden
Bloomberg’in haberine nazaran, kahvede kırılganlığın merkezinde küçük üreticiler var.
Rapor, küçük ölçekli üreticilerin (yaklaşık 12 dönümün altında üretim yapanlar) global üreticilerin yaklaşık yüzde 80’ini oluşturduğunu, global arzın da yaklaşık yüzde 60’ını sağladığını aktarıyor.
Buna rağmen, bu üreticilerin iklim ahengine yönelik gereksinim duyulan finansmanın 2021’de yalnızca yüzde 0,36’sına erişebildiği belirtiliyor.
Uyum maliyeti dikkat cazibeli: 1 hektar için günde 2,19 dolar
Rapora nazaran, bir hektarlık bir çiftliğin iklim değişikliğine ahenk maliyetinin ortalama günlük 2,19 dolar olduğu hesaplanıyor. Bu meblağın, birçok ülkede bir fincan kahvenin fiyatının altında kalması, finansmana erişimdeki açığı daha görünür kılıyor.
2050 uyarısı kritik
Analiz, kâfi ahenk sağlanamazsa 2050’ye kadar kahve tarımına uygun arazinin yüzde 50 azalabileceği ikazını yapıyor.
Mevcut üretim bölgelerinin vakitle fazla ısınabileceği, bunun bilhassa ısıya hassas arabica için daha büyük risk oluşturduğu söz ediliyor. Öte yandan ısınan dünyada daha evvel rakım ve sıcaklık nedeniyle uygun olmayan kimi bölgelerin kahve üretimine elverişli hale gelebileceği belirtiliyor.
Rapor, iklimin uygun hale geldiği yeni alanların ekonomik fırsatlar doğurabileceğini lakin üretimin daha serin yüksek rakımlara kaymasının ormansızlaşma riskini artırabileceğine dikkat çekiyor.
Sürdürülebilir uygulamalar, üretimi korurken, iklim riskini yönetmede öne çıkıyor.
Raporda, kahve bitkilerini gölgeleyen daha yüksek ağaç örtüsü oluşturmanın ziyanlı sıcaklara karşı müdafaa sağlayabileceği belirtiliyor. Tam güneşte yetişen kahvenin daha yüksek randıman verebildiği lakin yerli ağaçların gölgesinde yetişen kahvenin ekolojik açıdan; bilhassa kuşlar için habitat sağlaması ve toprağı zenginleştirmesi üzere ek yararlar sunduğu vurgulanıyor.
Her ne kadar Arabica kahve vadeli süreçleri Temmuz 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi görse de rapor, önümüzdeki yıllara dair risklerin artarak arz ve fiyat tarafında baskı yaratacağı ihtarında bulunuyor.
